Ας Σαρκάρ- Και οι ρατσιστές είναι θύματα!

 Απόσπασμα από συνέντευξη της αριστερής ακτιβίστριας και δημοσιογράφου Ας Σαρκάρ στο Al Jazeera.

Δεν νομίζω πως θα μπορούσε ο οποιοσδήποτε βλέποντας τις περιοχές των ρατσιστικών συγκεντρώσεων, επιθέσεων και γκραφίτι, όπως και των τραμπουκισμών σε ανθρώπους που αναζητούν άσυλο, να μη σκεφτεί ότι κάτι έχει πάει πάρα πολύ στραβά. Το πιστεύω βαθύτατα ότι σε μεγάλο βαθμό αυτοί οι άνθρωποι εκεί έξω που διαμαρτύρονται και  προβαίνουν σε αποτρόπαιες πράξεις φυλετιστικού μίσους είναι τόσο θύματα όσο και θύτες. Αλλά από ποια άποψη είναι θύματα; Θύματα της λιτότητας, θύματα της αποβιομηχάνισης, θύματα της άθλιας στέγασης, θύματα μιας χρόνιας έλλειψης ευκαιριών, όπως και θύματα μιας ρατσιστικής κουλτούρας στην πολιτική και στα Μ.Μ.Ε. που προσέφερε τις μειονότητες, τους Μουσουλμάνους, και τους μετανάστες ως αποδιοπομπαίους τράγους

ΦΑΚΕΛΟΣ "ΠΟΙΗΣΗ": Πάει η νύχτα! (Στον Τζουνιτσίρο)

 του Π.Σ.

Πάει η νύχτα Τζουνιτσίρο,

μας την φάγανε.

Την ξεμονάχιασαν σε ένα στενό

η κοκά-κόλα και τα καζίνα,

και με τις ξυφολόγχες των μουσκέτων από νέον και λεντ

την έκαναν τ' αλατιού,

Κι ο κόσμος κοίταζε τα λεφτά και την άνεση,

και την δύση που άρχιζε να δύει.

Μόνο ο επιτάφιος μας έμεινε,

ο επιτάφιος και τα κεριά της εκκλησίας.

Το φεγγάρι πια μας κοιτάζει αδιάφορο Τζουνιτσίρο,

αφού του κλέψαμε δήθεν την πρωτοκαθεδρία.

Με καθρέφτες μαγικούς στις τσέπες μας

είδαμε σε ζωντανή μετάδοση να σκοτώνουν την νύχτα.

ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΑΣ ΞΥΠΝΗΣΕΙ Ο (ΚΑΤΑ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΙΑ) ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΥΠ.ΕΞ.

 Του Ανδρέα Τσιφτσιάν

ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΑΣ ΞΥΠΝΗΣΕΙ Ο (ΚΑΤΑ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΙΑ) ΦΙΛΕΛΛΗΝΑΣ ΥΠ.ΕΞ. 

Για μένα είναι μία από τις σημαντικότερες ειδήσεις των τελευταίων μηνών, με μεγάλο "φορτίο δυναμικής" των πολιτικών εξελίξεων . 

Είναι γεγονός που μπορεί να προκαλέσει global effects.

Ήδη παράγει οικονομικές επιπτώσεις, διότι αυξάνει τα ασφάλιστρα των πλόων, το κόστος μεταφοράς και το κόστος επιτήρησης των θαλασσών. 

Η Ουκρανία επιβεβαίωσε σήμερα ότι προχώρησε σε πλήγμα κατά του ρωσικού δεξαμενόπλοιου «Qendil» (με σημαία ΟΜΆΝ) ανοιχτά νοτιοδυτικά της Κρήτης.

Πρόκειται για το πιο απομακρυσμένο χτύπημα που έχει γίνει μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας από την έναρξη του πολέμου, σχεδόν 2.000 χιλιόμετρα μακριά από το πεδίο μάχης.

Σύμφωνα με πηγές της ουκρανικής SBU που επικαλούνται διεθνή πρακτορεία, η επίθεση πραγματοποιήθηκε με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας.

Στον χάρη βλέπετε το σημείο, εντός του FIR Αθηνών, άρα η Ελλάδα εμπλέκεται, έστω και έμμεσα.

ΚΑΠΟΙΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

- Αν το τάνκερ ήταν έμφορτο, υπήρχε κίνδυνος τεράστιας περιβαλλοντικής καταστροφής βιβλικών διαστάσεων.

- Εντός του FIR Αθηνών, την ευθύνη έρευνας και διάσωσης φέρει η Ελλάδα, δηλαδή τη διάσωση του πληρώματος και την ρυμούλκηση του πλοίου. 

- Είναι απαραίτητες οι περιπολίες σύγχρονων πλοίων (βλ. Belhara), τα οποία, φέροντας σύγχρονους αισθητήρες, είναι σε θέση να αποδείξουν πώς, με τί, από ποιον, πότε, με ποιο μέσο και με ποια κατεύθυνση, προέλευση και πορεία, χτυπήθηκε ο στόχος. 

- Η Ελλάδα  πρέπει να έχει δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης , ΑΛΛΑ ΚΑΙ ακύρωσης τέτοιων επιχειρήσεων εν τη γενέσει  τους και να μη βρίσκεται προ τετελεσμένων γεγονότων.

- Η Ουκρανία μεταφέρει το πεδίο μάχης εκτός των συνόρων της και εμπλέκει de facto χώρες, όπως η Ελλάδα, δηλαδή μπορεί να μας θέσει σε παίγνιο lose-lose KAI NA MAΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙ ΣΕ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΟΜΗΡΙΑ. 

ΑΝ ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΗΤΑΝ ΕΜΦΟΡΤΟ

- η Ελλάδα είχε την υποχρέωση να καταρρίψει το drone, δεδομένου του περιβαλλοντικού κινδύνου, 

ακόμη και στην περίπτωση που αυτό ανήκει σε "συμμαχική" χώρα και η αναχαίτηση ευνοεί "εχθρική" χώρα,

διότι ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ προστατέψει ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ την εθνική της ασφάλεια. 

- Για να αποφευχθούν τέτοιου είδους σουρεαλιστικά σενάρια, απαιτείται δια ροπάλου πολιτική ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ. 

Αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος. Ας βγάλουν τα μάτια τους, δε μας αφορά. 

Ούτε με τη Ρωσία ούτε με την Ουκρανία. 

Το δικό μας συμφέρον είναι να είμαστε εμείς οι κυρίαρχοι σε Αν. Μεσόγειο, λιβυκό πέλαγος και Αιγαίο. 

Δε μπορεί η μαριονέτα Ζελένσκι να παίζει μπάλα μέσα στο σπίτι μας. 

ΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΕΒΑΣΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΚΑΠΟΙΟΣ ΤΑ ΑΥΤΙΑ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΠΟΥΣΤΗ, 

δεν τον νοιάζει αν μαυρίσει ολόκληρο το Αιγαίο με πετρέλαιο. Προσπαθεί να μας εμπλέξει και να μας εγκλωβίσει σε ατραπό από την οποία δε θα έχουμε επιλογή εξόδου.  

Ενδέχεται να εμπλέκεται και η Κύπρος με τις βρετανικές βάσεις. Ίσως τα drones να εκτέλεσαν την επιχείρηση από εκεί. Οι Βρετανοί παίζουν βρόμικα, για άλλη μια φορά μακριά από το νησάκι τους. 

Και στο υπ.εξ κοιμούνται. Το Αιγαίο θα γίνει μαύρη τρύπα κι αυτά τα κωθώνια θα φωνάζουν ακόμα, «Σλάβα Ουκραΐνα»

Ο μύθος της "εξέγερσης του 2008"

του Μελχίτη

Να ξεκαθαριστεί ότι το παρακάτω κείμενο δεν αποτελεί ηθική μομφή απέναντι στα άτομα του αναρχικού χώρου. Αντιθέτως, σεβόμαστε και εκτιμούμε τα πρόσωπα που είναι στρατευμένα στον ελληνικό αναρχικό χώρο για τις αξίες και την ηθική τους πυξίδα, στηρίζουμε αν όχι όλες πολλές από τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες που κάνουν οι αναρχικές συλλογικότητες και θεωρούμε μόνο ωφέλιμο και υγιές για την κοινωνία μας το να υπάρχει μια έκφραση με υπόσταση της ιδέας του αναρχισμού, που έχει ως βάση της την αμφισβήτηση του κάθε κυρίαρχου. Θεωρούμε, αν όχι όλον, έστω ένα μέρος τουλάχιστον του αναρχικού χώρου στην Ελλάδα ως αληθινούς φίλους και συντρόφους μας. Όμως "φίλος μεν ο Πλάτων, φιλτάτη δε η αλήθεια" που λέει το ρητό. Και στους καλύτερους φίλους του, οφείλει κάποιος να δείχνει την αντίθεση του όταν θεωρεί πως κάπου σφάλλουν. Με πολλή αγάπη λοιπόν στους αναρχικούς συντρόφους μας, εκφράζουμε μια κριτική ματιά για ένα ευαίσθητο ζήτημα.

Κάθε 6 Δεκέμβρη ο ελλαδικός αναρχικός χώρος με δημοσιεύσεις, με πορείες μνήμης, κλπ. μνημονεύει ως σημείο αναφοράς και ως εξέγερση. Έχει παραμείνει στο μυαλό πολλών ως η μέρα "που οι δρόμοι ήταν δικοί μας". Οφείλει όμως να γίνει μια αποτίμηση πέρα από τις βεβαιότητες, που πολλές φορές δεν αφήνουν τον άνθρωπο να σκεφτεί και να τα δει τα πράγματα πέρα από ταυτοτισμούς. Η επιμονή στον Δεκέμβρη του 2008 ως σημείο αναφοράς, αποτελεί εν πολλοίς ένδειξη των αδυναμιών που απ' ό,τι φαίνεται έχει ο αναρχικός χώρος της Ελλάδας και τις οποίες καλό θα είναι να αντιμετωπίσει.

Η δολοφονία του Γρηγορόπουλου

Είναι γνωστό τοις πάσι το γεγονός του άδικου χαμού του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από τις σφαίρες του μπάτσου Κορκονέα στις 6 Δεκεμβρίου του 2008, το οποίο και αποτέλεσε την αφορμή ώστε να ακολουθήσουν όλα τα υπόλοιπα. Σίγουρα είναι αλήθεια, ανεξαρτήτως που είχε καταλήξει η βαλλιστική που έγινε το 2009 και αν ήταν αλήθεια ή ξέπλυμα του Κορκονέα, ότι ο θάνατος του Γρηγορόπουλου είναι απόδειξη της επικινδυνότητας των ενόπλων αστυνομικών και της αστυνομικής βίας, και ότι η αυθαιρεσία της αστυνομίας δεν είναι κάτι ασυνήθιστο αλλά μέρος της ύπαρξής της ως οργάνου του κράτους, που οφείλει να είναι κατακριτέα και όχι αποδεκτή στη συλλογική μας συνείδηση. Ο Αλέξανδρος δεν ήταν πολιτικό δρων υποκείμενο. Ήταν ένας ανήλικος που αποτέλεσε παράπλευρη απώλεια. Επομένως, το μαρτύριό του από την αστυνομική αυθαιρεσία τον έκανε σύμβολο και όχι κάποια πολιτική του δράση.

Είναι ασήμαντη η αστυνομική βία λοιπόν; Προφανώς και όχι, είναι σοβαρό γεγονός! 

Αν όμως καλοσκεφτούμε το θέμα, δεν μπορεί να είναι αποκλειστικό επιχείρημα νομιμοποίηση μιας δράσης το ζήτημα της αστυνομικής βίας και των όσων δολοφονούνται από την αστυνομία, γιατί όσο κι αν δεν είναι "εξαίρεση" ή "ασυνήθιστη" μακάρι να ήταν μόνο αυτή το πρόβλημα του κράτους (το "μακάρι" εντός πολλών εισαγωγικών και με μία κυνική διάθεση). Τα Τέμπη για παράδειγμα, απέδειξαν σε μεγαλύτερο βαθμό τί εστί ελληνικό κράτος, καθώς τη μέρα που συγκρούστηκαν τα τρένα πέθαναν πολλοί άνθρωποι μαζικά με ευθύνη του κράτους, χωρίς το κράτος να ασκήσει συνειδητή βία εναντίον τους. Ήταν όμως μια απόδειξη του ότι το κράτος μπορεί χωρίς φανερά όργανα βίας και συνειδητές πράξεις βίας να οδηγήσει κόσμο στο θάνατο και όχι μόνο μεμονωμένα άτομα, και επομένως ένα πιο συντριπτικό επιχείρημα εναντίον του, που οδήγησε και τεράστια λαϊκή μάζα να καταγγείλει ανοιχτά πλέον το πολιτικό σύστημα. Το αν αυτή η μάζα πήρε απαραίτητα ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά είναι άλλο ζήτημα. Όπως και να έχει, είναι δυστυχώς άλυτο το θέμα του να μην καπηλεύονται ως επιχείρημα τις αυθαιρεσίες των αστυνομικών οι "αριστερές" συνιστώσες του πολιτικού συστήματος, γιατί να λέμε του στραβού το δίκιο αυτό είναι που συμβαίνει. Όταν η επιχειρηματολογία εναντίον του κράτους στηρίζεται μόνο στους δολοφονικούς μπάτσους, μπορεί να έρθει άνετα η "αριστερά" και να υποσχεθεί ότι θα το διαχειριστεί αλλιώς κάνοντας την αστυνομία πιο "ανθρώπινη" και επομένως, πλασάροντας ένα πιο "υγιές" προσωπείο του κράτους.

Επιπλέον για να το πιάσουμε και από αυτή τη σκοπιά, ο Ισπανικός Εμφύλιος που είναι η κύρια ιστορική αναφορά των αναρχικών, δεν άφησε ως σύμβολο ένα παράπλευρο θύμα, αλλά μία μορφή επαναστάτη όπως ήταν ο Μπουοναβεντούρα Ντουρρούτι. Αποτελεί αδυναμία για ένα κίνημα να στηρίζει την ύπαρξη του κυρίως σε θύματα. Είναι περισσότερο η στάση ενός σκουληκιού που μαζεύεται για να μην το πατήσουν, για να επικαλεστούμε το γνωστό ρητό του Φρίντριχ Νίτσε, παρά η γροθιά ενός αγώνα με αξιώσεις να αποδομήσει πραγματικά τους κυρίαρχους. 

Ρητορική περί "εξέγερσης"

Κάθε σύγκριση με τα Δεκεμβριανά του 1944 είναι τουλάχιστον άστοχη και ανιστόρητη. Ιδίως από τη στιγμή που εκείνη την περίοδο της δεκαετίας του 1940, υπήρχε ήδη μια πραγματική κρίσιμη λαϊκή μάζα που ήταν ζυμωμένη από τον αντιστασιακό αγώνα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Τέτοιο προζύμι δεν υπήρξε στην Ελλάδα του 2000, καθώς οι λαϊκές μάζες είχαν ταϊστεί με το εκσυγχρονιστικό αφήγημα της "ευτυχίας" μέσα στον "παράδεισο" της κατανάλωσης, και την "ευρωπαϊκή προοπτική". Ούτε με τα Ίμια, στα οποία φάνηκε ότι δεν σταμάτησαν να υπάρχουν ποτέ τα προβλήματα της εθνικής υπόστασης της χώρας, παρά τα αφηγήματα που ήδη επικρατούσαν περί "εγκάρδιων συμμαχιών" εντός του ΝΑΤΟ, και έκλαψαν μανάδες τους γιους τους, δεν ίδρωσε πραγματικά εν τέλει το αυτί του λαουτζίκου, καθώς μετά τον προσωρινό πανικό της εν λόγω κρίσης στο Αιγαίο, ο κοσμάκης συνέχισε να ζει ωραία και καλά τη ζωούλα του σαν να μην συνέβη ποτέ τίποτα.

Από τη μία, διαχωρίζουμε τη θέση μας από τις δηλώσεις νομιμοφροσύνης. Δεν μπαίνουμε στη λογική καταδικάσουμε τις δράσεις εναντίον του κράτους αυτές καθ΄ εαυτές, ούτε ηθικολογούμε για το πόσο "παράνομες" ή "βίαιες" ήταν ή πόσο "κακό" είναι το σπάσιμο βιτρίνας. Δεν έχουμε καμία όρεξη να γίνουμε απολογητές ενός κράτους και ενός εξουσιαστικού μηχανισμού, που δεν μας εκφράζει και δεν μας εξέφραζε ποτέ κανένας διαχειριστής του, και όλες οι παραπάνω λογικές θα ήταν ο τέλειος τρόπος να το νομιμοποιούσαμε. Όμως από την άλλη, το γεγονός ότι αυτές οι δράσεις είχαν το χαρακτήρα μιας αντικρατικής αναταραχής, δεν σημαίνει ότι ωφελούσαν πραγματικά τους όσους ήθελαν να δώσουν μια αναρχική/αντιεξουσιαστική αντιπρόταση απέναντι στο κατεστημένο.

Οι δράσεις του 2008 δεν είχαν κάποιο πρόταγμα που να απαντάει πραγματικά στην κυρίαρχη ιδεολογία. Το μόνο πράγμα που ένωσε όσους συμμετείχαν ήταν η άρνηση του συστήματος και ένας αυθορμητισμός του "να γίνει κάτι", "τώρα" και "άμεσα", αλλά πέρα από αυτά τίποτε άλλο. Από αυτή την άποψη, ήταν ένα μηδενιστικό γεγονός. Εύκολα μπόρεσε επομένως, η αριστερά του Συνασπισμού, μετέπειτα ΣΥΡΙΖΑ (που συμπαθής ο τότε πρόεδρος Αλαβάνος, δεν είναι αυτός το θέμα, αλλά το κόμμα στο σύνολό του), αλλά και το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου να χρησιμοποιήσουν και να στρέψουν το γεγονός προς όφελός τους, καθώς με το να μην έχει πραγματικό πρόταγμα η συντριπτική πλειονότητα των όσων συμμετείχαν στις αναταραχές, τους ήταν πεδίο δόξης λαμπρό να βγουν δημοσίως να κρατήσουν ισορροπίες ισχυριζόμενοι ότι κατανοούν και αγκαλιάζουν την οργή και την αγανάκτηση των νέων και ότι μπορούσαν να τις ικανοποιήσουν αν έπαιρναν την κατάσταση στα χέρια τους.

Ένα ζήτημα που τίθεται εκτός των άλλων είναι η φετιχοποίηση της κουκούλας και του "μπάχαλου". Πάλι δεν τα καταδικάζουμε. Όμως, το ζήτημα είναι αν είναι μέσα ή αυτοσκοπός. Το μπάχαλο χρειάζεται λόγω της σύγκρουσης που εκ των πραγμάτων δεν είναι ειρηνική. Το ερώτημα όμως που οφείλει να τίθεται πάντα, είναι αν αποτελεί μέρος μιας συνολικής κατάστασης που να έχει προοπτικές ή αν γίνεται για να γίνει. Αντίστοιχα για τις κουκούλες, δεν ασπαζόμαστε την καραμέλα του ΚΚΕ ότι "ο εξεγερμένος δεν φοράει κουκούλα". Αλλά ενώ είναι αναγκαίες για προφανείς λόγους, γι' αυτό και θεμιτές από την άλλη είναι προβληματικό όταν γίνονται ταυτοτισμός. Επιπλέον, ο Δεκέμβρης του '08 συνδέθηκε με μια φετιχοποίηση της νεολαίας με βάση την οποία "πάντα οι νέοι είναι οι εξεγερμένοι". Όμως αυτό είναι μια στερεοτυπική αντίληψη του 20ου αιώνα που την είδαμε πόσο καλά πήγε με τον Μάη του '68 και που ο 21ος αιώνας μόνο το αντίθετο δείχνει, καθώς πλέον η πλειονότητα της αποκαλούμενης "gen Z" (να μην πιάσουμε το πόσο βρωμάει η φάση με την αποκαλούμενη "gen Z revolution" στο Νεπάλ) είτε είναι απολίτικη είτε πολιτικοποιείται με ιδεολογικά σχήματα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία στην πραγματικότητα είναι βολικά για τους κυρίαρχους.

Όσο για τη φράση "οι δρόμοι μας ανήκαν", αυτό που περιγράφει αποτελούσε περισσότερο αποτέλεσμα της διαχείρισης της κατάστασης από το κράτος, παρά της τόλμης των αυθόρμητων αντιεξουσιαστών. Ο Προκόπης Παυλόπουλος που ήταν ο τότε υπουργός εσωτερικών, εφάρμοσε το δόγμα της "αμυντικής αστυνομίας" και από μια στιγμή και μετά έδειξε  σε μεγάλο βαθμό ανοχή στις δράσεις, παρά το ότι υπήρχαν ενέργειες όπως το σπάσιμο βιτρίνας, οι φωτιές, το κάψιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου οι οποίες κανονικά καταδικάζονται άμεσα από πλευράς κυρίαρχων. Αυτό δεν ωφέλησε την αντιεξουσιαστική πλευρά, αλλά την πλευρά του πολιτικού συστήματος,  το οποίο καθάρισε το όνομά του, με τον Παυλόπουλο να επαινείται από την αριστερά, παρά το ότι δεν κατάφερε να παραμείνει στην εξουσία η κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή τους μήνες που ακολούθησαν, που και αυτό ακόμα επί της ουσίας επίτευγμα της Αμερικανικής Πρεσβείας ήταν. Ακόμα και η δεξιά πλευρά, τα μεγαλύτερα φταιξίματα στον Παυλόπουλο τα ρίχνει και όχι στους "εξεγερμένους".

Ήταν "πορτοκαλί επανάσταση";

Ένα επιχείρημα που τίθεται από τους κλασικούς επικριτές της "εξέγερσης" είναι ότι ήταν επιχείρηση των ΗΠΑ με σκοπό να ρίξουν τον Κώστα Καραμανλή. Ωστόσο, με τις απειλές για τη ζωή του που δέχτηκε  ο Καραμανλής από την πρεσβεία, για τις οποίες δεν είχε αρκετό θάρρος να υψώσει το ανάστημά του (που δεν τον κατηγορούμε γι΄αυτό καθώς είναι μια ανθρώπινη κατάσταση), φαίνεται πως η πτώση της κυβέρνησης του θα είχε επέλθει και χωρίς τα γεγονότα του Δεκέμβρη. Το να χαρακτηριστεί ως "πορτοκαλί επανάσταση" είναι βαρύ, και ίσως να μην το έχουμε ψάξει αρκετά βέβαια, αλλά δεν έχουμε βρει κάποιο συντριπτικό τεκμήριο που να το αποδεικνύει αυτό. Πάντως είναι μια αλήθεια ότι ο Καραμανλής ενόχλησε τις ΗΠΑ, καθώς παρά το ότι ήταν πολιτικός του δυτικού και του φιλοευρωπαϊκού κατεστημένου, ήταν ο τελευταίος που προσπάθησε έστω και περιορισμένα να εφαρμόσει μια πολυδιάστατη πολιτική για την Ελλάδα, ιδίως σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της με τη Ρωσία. 

Είναι όμως επιχείρημα το ότι ένας αρχηγός κυβέρνησης είναι "καλύτερος" σε κάποια πράγματα από τους άλλους για να μείνει ο κόσμος άπραγος και να μην υπερβεί την κυρίαρχη κοινωνία; Σαφώς και όχι, η υπάρχουσα κοινωνία αν έχουμε κάνει την παραδοχή ότι πρέπει να ανατραπεί, οφείλει να ανατραπεί ανεξάρτητα από τους διαχειριστές της. Ωστόσο, ας ξαναδούμε λίγο συνοπτικά την κατάσταση. Η εξέγερση δεν είχε ουσιαστικό πρόταγμα όπως προαναφέραμε, δεν υπήρξε λόγω του Δεκέμβρη ζύμωση πραγματική για να υπάρξει μια ευρύτερη λαϊκή μάζα με στόχο να ανατραπεί το πολιτικό σύστημα και ο Παυλόπουλος έδειξε ανοχή. Και όχι μόνο δεν υπήρξε κρίσιμη λαϊκή μάζα με αξιώσεις ανατροπής, αλλά οι κυρίαρχες ελίτ παρέμειναν ισχυρές, ήταν ο μόνος πολιτικός δρων που πραγματικά έπαιζε μπάλα και κατάφεραν να ισχυροποιηθούν παραπάνω με την αντικατάσταση των υπεύθυνων κυβερνώντων και όχι μόνο δεν αντικατέστησαν τον Καραμανλή με κάποιον "καλύτερο", αλλά τον αντικατέστησαν με τον πολύ χειρότερο ΓΑΠ, που νομιμοποίησε επίσημα την υποτέλεια της χώρας με την υποταγή στα Μνημόνια και που σε κοινωνικό επίπεδο έφεραν περαιτέρω φτωχοποίηση του κόσμου και λεηλασία από τους μεγάλους καπιταλιστές, ήταν πολύ πιο δεδομένος φιλήκοος της Δύσης, πιο πρόθυμος για γεωπολιτικές υποχωρήσεις στο Αιγαίο και ήταν ενισχυτικός παράγοντας για την συμμαχία με το Ισραήλ εις βάρος του Παλαιστινιακού λαού. Και αυτές τις πολιτικές τις ακολουθούν πιστά όλες οι κυβερνήσεις από εκεί και έπειτα, χωρίς κάποιο σημείο παρέκκλισης.

Επομένως, ακόμα και αν δεν έγινε με κάποια "κακή" σκοπιμότητα ο Δεκέμβρης του 2008, μπορεί ο αναρχικός χώρος να είναι περήφανος γι' αυτόν; Όλο το παραπάνω μοτίβο δείχνει πως μόνο περήφανος δεν μπορείς να είσαι για τα παραπάνω γεγονότα αν θες να κάνεις πραγματικά την υπέρβαση και πως δεν μπορούν να είναι ένα σύμβολο το οποίο να υψώνεις περήφανα. Είναι προφανώς γεγονότα που δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι έγιναν, όμως οφείλουν να είναι αφορμή για αναστοχασμό του τί μπορεί να γίνει καλύτερα και όχι φιέστες αυτοεπιβεβαίωσης. 

Επίλογος

Οι δράσεις ήταν δικαιολογημένες. Καταλαβαίνουμε ότι ο αναρχικός χώρος, ίσως και να μην έχει πολλά σημεία αναφοράς(ας μας διαψεύσουν αν κάνουμε λάθος, καθώς δεν θέλουμε να αδικούμε κανέναν) . Όμως το ζήτημα είναι ότι καταλήγει να φτιάχνει  μία νεο-θρησκεία αν σώνει και καλά πρέπει να έχει τελετές μνήμης, χωρίς να αναλογίζεται την ποιότητα αυτού που μνημονεύει. Κατανοούμε επίσης ότι για πολλούς ο Δεκέμβρης του 2008 ήταν το ερέθισμα που τους έδωσε αφορμή να πολιτικοποιηθούν και να μπουν σε χώρους όπως ο αναρχικός, ο ελευθεριακός ή ο κομμουνιστικός. Σεβαστός από τη μία ο ψυχολογικός παράγοντας, αλλά ψυχολογικά μιλώντας και πάλι με μια παρομοίωση, ένα παιδί ωριμάζει όταν μπορεί να δει αν ήταν η μητέρα του πραγματικά καλή σαν γονιός ώστε να την κριτικάρει αν χρειαστεί, και δεν την αγαπάει με το ζόρι απλώς από συνήθεια και επειδή έτσι έμαθε. Η πολιτική ωριμότητα ενός προσώπου ή ενός συλλογικού παράγοντα κρίνεται από την μεγάλη εικόνα που μας υπερβαίνει και όχι από τους υποκειμενισμούς του καθενός. Και όλα τα παραπάνω που αναφέραμε, εντάσσονται στη μεγάλη εικόνα που αποδεικνύει το γιατί ο Δεκέμβρης του 2008 δεν μπορεί να μνημονεύεται όχι ως νίκη, ούτε καν ως μια περήφανη ήττα, και το γιατί δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά ένδοξη, ηρωική ή ιστορική (με τη βαθύτερη έννοια) στιγμή.

Για να δώσουμε όμως μια ειλικρινέστατη αισιόδοξη ματιά, πιστεύουμε ότι ο αναρχικός ή και ευρύτερα ο ελευθεριακός και αντικρατικός χώρος μπορεί να αφήσει ένα θετικό στίγμα και να συνδεθεί το όνομά του με μεγάλα γεγονότα για τα οποία να είναι περήφανος, ακόμα και αν δεν ανατρέψουν την υπάρχουσα κοινωνία. Ήδη έχει δείξει ένα πολύ καλό δείγμα γραφής με πολλές δράσεις που κάνει (π.χ. οι παρεμβάσεις του Ρουβίκωνα σε εργασιακούς χώρους, οι δράσεις των ελευθεριακών για τα αιολικά, οι καταλήψεις και η λίστα δεν τελειώνει) και επομένως υπάρχει προοπτική να συμβάλλουν αυτά κάποια στιγμή στο να υπάρξουν όντως ιστορικά γεγονότα. Αυτό θα το επιλέξει όμως το αν θα το κάνει και το πως θα το κάνει ο ίδιος ο α/α χώρος. Όσοι είμαστε έξω από αυτόν δεν μπορούμε να του το επιβάλλουμε, ούτε να του δώσουμε γραμμή (και προσωπικά δεν έχω και τέτοια πρόθεση). Μπορούμε φυσικά να εκφράζουμε τη γνώμη μας και την αντίληψη μας, και να κάνουμε τις προτάσεις μας. Είναι όμως ευθύνη του ίδιου του εν λόγω χώρου να αποφασίσει για τον εαυτό του το τί θα κάνει. Ελπίζω πως ό,τι και να κάνει στο μέλλον θα πράξει σοφά και αντίστοιχα σε ό,τι αναστοχασμούς κάνει για τα όσα έχουν παρέλθει θα κρίνει σοφά.

Για την πιο όμορφη θάλασσα που δεν έχουμε ακόμα δει, σύντροφοι...

Κεράκι στη μνήμη του Αλέξανδρου, που δεν έφταιξε σε τίποτα, και που δεν πρόλαβε να ενηλικιωθεί λόγω της βαρβαρότητας των κυρίαρχων. Δεν μπορεί να παραμένει όμως πολιτικοϊδεολογικό σύμβολο άμα θέλουμε να πιάσουμε ύψος και βάθος συνειδησιακά. Δεν θα σταθούμε όμως σε αυτό. Ας αναπαυτεί η ψυχή του, και ας κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μην επιτρέψουμε στο κράτος και στους φρουρούς του να αφαιρούν άλλο ζωές.

Να κλείσουμε με ένα υστερόγραφο με θερμές ευχές στο Νίκο Ρωμανό. Χρόνια του πολλά για την ονομαστική του εορτή, να ζει να θυμάται πάντα τον παιδικό του φίλο, και να καταφέρει να απαλλαγεί από τους διώκτες του, να βρει την ελευθερία του. Όπως το έλεγε ένα παλιό σύνθημα: Λευτεριά σε όσους είναι στα κελιά!

Διονύσης Σαββόπουλος (1944-2025)

 Τί να πρωτοπεί κανείς για τον Διονύση Σαββόπουλο. Έναν δημιουργό που εξέφρασε σαν ζωντανή ιστορία όλη τη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Ήταν ο συνδετικός κρίκος της παράδοσης με την μοντέρνα εποχή, του ελληνικού με το ξένο, του λαϊκού με το ροκ. Η στιχουργική του άλλοτε πιο ελεύθερη, άλλοτε πιο παραδοσιακά έμμετρη (επηρεασμένη σε μεγάλο βαθμό από το ίδιο το δημοτικό τραγούδι) έφτανε και την ποίηση από άποψη ποιότητας.

Η διαδρομή του ως πολιτικά σκεπτόμενος καλλιτέχνης είχε ενδιαφέρον με όλες τις αντιφάσεις της και τα αρνητικά της. Ξεκίνησε από την αριστερά της μεταπολεμικής Ελλάδας, και εξέφρασε τη γενιά του αντιδικτατορικού αγώνα. Έκανε ένα πέρασμα από το νεορθόδοξο ρεύμα, ωστόσο κατέληξε να υποστηρίζει την καθεστωτική αντίληψη από μια στιγμή και μετά, και οι δηλώσεις του που φαίνονται στην καλύτερη απλώς ευνοϊκές της τωρινής κυβέρνησης μας βρίσκουν κάθετα αντίθετους.

Ωστόσο, αυτό που αξίζει να αναφερθεί εδώ πέρα, αντί μιας καθαρής φιλολογικής ή/και μουσικολογικής ανάλυσης  του έργου του (που μπορούν να την κάνουν άλλοι και την κάνουν ήδη καλύτερα από εμάς), είναι  λίγα λόγια  για το περιεχόμενο των τραγουδιών του και το πώς αυτά αποτελούν μια γνήσια έκφραση της ελληνικής κοσμοθεώρησης. 

Ο Σαββόπουλος ενώνει εξαιρετικά το εθνικό με το κοινωνικό ζήτημα στο έργο του.

Η εξεγερμένη νεολαία που αποτυπώνεται η κουλτούρα της στα πρώτα του τραγούδια και που διαμαρτύρεται είτε ενάντια στην δικτατορία των συνταγματαρχών, είτε εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ, μέσα στο ταξίδι που διανύει το έργο του Σαββόπουλου συναντάει και ζυμώνεται με τους ήρωες του '21(έστω και εκ των υστέρων στον τίτλο "Ωδή στον Γεώργιο Καραϊσκάκη"), την προσφυγιά από τη Μικρά Ασία ("Ζεϊμπέκικο- Μ΄ Αεροπλάνα και Βαπόρια"), την κυπριακή τραγωδία ("Για την Κύπρο", "Ακτίνες του Βορρά"), για τα Βαλκάνια ("Ο Μπάλλος", "Μαύρη Θάλασσα"). 

Μέσα από τα τραγούδια του προτρέπει τον ακροατή να ξανακοιτάξει το ποια είναι η Ελλάδα και η ιδιαίτερη θέση της στον κόσμο, ούτως ώστε να αγωνιστεί γι' αυτήν και με αυτό τον τρόπο, επιβεβαιώνει την παραδοχή ότι δεν γίνεται να εξεγερθεί ο άνθρωπος, αν δεν νοιάζεται για τον τόπο στον οποίο εξεγείρεται. Ο υποτιθέμενος "κοσμοπολιτισμός" καταλήγει να είναι πάντα μια βολική ψευδαίσθηση και αυτό το περιγράφει πάλι ο Σαββόπουλος στο τραγούδι του "Κωλοέλληνες" με τους στίχους που λένε: "Στην οθόνη σκυμμένοι, θεϊκά δεμένοι, με την οικουμένη". Το συγκεκριμένο τραγούδι μπορεί να παρεξηγηθεί ως "μηδενιστικό", αλλά αντιθέτως ακριβώς επειδή είναι γεμάτο αγάπη για την Ελλάδα εκφράζει τόσο πόνο. Και η ανησυχία του για την Ελλάδα που μικραίνει και ξεχνάει, αγνοώντας τον Ελληνισμό στο σύνολό του εκφράζεται σε ένα άλλο σημείο του τραγουδιού που λέει:

"Πνεύμα αλήτικο

Ελλαδίτικο

σε μικρά Ασία,

Κύπρο, Λευκωσία

Βόρειο Ήπειρο.

Δεν ακούει κανείς

στο χειρότερο

του Ελληνισμού κομμάτι

στην Ελλάδα ζεις"

Ο ίδιος Σαββόπουλος που από τη μία τραγουδάει για το Βιετνάμ, τον Μαρίνο Αντύπα, τη "Θεία Μάρω" και το Πολυτεχνείο, τον Νίκο Κοεμτζή και την "θανάσιμη μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη" είναι ο ίδιος που λέει πως οι κοινότητες των Ελλήνων "φτιάχνουν άλλους γαλαξίες" και στην αρχαιοελληνική και στην ορθόδοξη εκδοχή τους. Τον αντιδικτατορικό αγώνα τον συνδέει με το ρήτορα Δημοσθένη και με το αρχαίο δράμα στην "Δημοσθένους Λέξις". 

Με τον στίχο για την "Ελλάδα που αντιστέκεται" και την "Ελλάδα που επιμένει" από τον "Τσάμικο", ο Σαββόπουλος εκφράζει με τον πιο απλό και ξεκάθαρο τρόπο την ίδια άποψη που είχε ο μαρξιστικής προέλευσης ιστορικός και διανοητής Νίκος Σβορώνος για το "Αντιστασιακό Ελληνικό Έθνος". Και είναι μια αλήθεια αυτή η άποψη αν έχουμε υπ' όψιν τις Θερμοπύλες και το Μαραθώνα σε ιστορική συνέχεια με την Φιλική Εταιρεία και τη Δρακογενιά του ΄21 και το έπος του '40, είτε με το στρατό στην Πίνδο είτε με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

Στο τραγούδι "Πλάι στο Αρνάκι" που είναι ξεκάθαρη αναφορά στο ελληνορθόδοξο Πάσχα κάνει και μια ιδιαίτερη αναφορά στον Κωστή Μοσκώφ, το διανοητή που ενέπνευσε πολλούς αριστερούς να ασχοληθούν με την ορθοδοξία. Η ιδιαίτερη αναφορά στα Βαλκάνια δείχνει μια άλλη αντίληψη για τη θέση της Ελλάδας από τις δυτικο-κεντρικές (επαναφέρει κιόλας το στίχο του Νίκου Εγγονόπουλου που λέει "Εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι παίξε-γέλασε").  Μάλιστα, σε ένα άλλο σημείο στους "Κωλοέλληνες" σχολιάζει αρνητικά την υποτέλεια στη Δύση λέγοντας "πέντε αιώνες δύσης εθνικής θα ζήσεις από εδώ και μπρος, με αγγλικές αλφαβήτες, μαλλιαροί μου Ελλαδίτες θλιβερές μου πορδές".

Επιπλέον, την ελληνική παράδοση την είχε πάντα ως πηγή και μουσικής έμπνευσης είτε με διασκευές σε παραδοσιακά τραγούδια, είτε σε συνεργασία με τους ερμηνευτές τους (π.χ. Δόμνα Σαμίου).

Ωστόσο, η αποδοχή της ορθοδοξίας και της ιδιαίτερης θέσης της Ελλάδας δεν έρχεται ως απόρριψη της ροκ και αντιεξουσιαστικής κουλτούρας και αισθητικής. Αντιθέτως, αυτή πάντα συνεχίζει να υπάρχει στο έργο του Σαββόπουλου. Γιατί η ορθοδοξία αγκαλιάζει και δεν απορρίπτει. Γιατί η Ελλάδα όταν δημιουργεί πολιτισμό είναι σταυροδρόμι και όχι αδιέξοδος. Και γιατί η εθνική μνήμη είναι απελευθερωτική και όχι καταπιεστική.

Τα συλλυπητήρια μας στην σύζυγο του, στα παιδιά του και στους εγγονούς του.

Αυτό το κείμενο είναι το δικό μας "ευχαριστώ" σε έναν μεγάλο δημιουργό με αθάνατο έργο ως Διανομείς Κινδύνου. 

"Και όποιος δεν καταλαβαίνει δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει..."

ΥΓ: Παραθέτουμε με σύνδεσμο από το YouTube το τραγούδι του "Ακτίνες του Βορρά", μαζί με  τους δύο τελευταίους στίχους: 

"Ο βορράς είναι εκεί στη Λευκωσία, στον Χρυσόστομο πλάι στην πράσινη γραμμή

και δεν δέχεται άλλη ομοσπονδία, μόνο των Βαλκανίων τη Βυζαντινή"

Γιατί η "ανδρόσφαιρα" δεν θα σώσει τον ανδρισμό

 του Π.Σ.

Πλέον ακόμα και στην Ελλάδα είναι ευρέως γνωστές οι περισσότερες από τις ιντερνετικές περσόνες, μείζονος ή ελάσσονος γελοιότητας, που αποτελούν την λεγόμενη “ανδρόσφαιρα” (manosphere). Μια αμιγώς ιντερνετική “σχολή σκέψης” εντός της οποίας, διάφοροι ετερόκλητοι μικρο-μεσσίες ανακηρύσσουν την έκπτωση του ανδρισμού, την οποία κατά κανόνα αποδίδουν στον φεμινισμό, και υπόσχονται να προσφέρουν -συνήθως με το αζημίωτο- λύσεις. Παρακάτω θα επιχειρήσω να δείξω τα λεγόμενα τους για αυτό που πραγματικά είναι, φούμαρα.

Προτού καν ασχοληθούμε με την ανδρόσφαιρα, αυτή καθ’ αυτήν, ας μιλήσουμε λίγο για τα συμφραζόμενά της. Η ανδρόσφαιρα ανήκει στην γενικότερη “κουλτούρα” του ίντερνετ και του “χρόνια συνδεδεμένου” (“chronically online” αγγλιστί) χρήστη. Από εκεί ξεκίνησε και εκεί διαδίδεται ως επί το πλείστον. Κατ’ επέκταση λοιπόν είναι άρρηκτα συνδεδεμένη, με την κυριαρχία της τεχνικής που επικρατεί στον σύγχρονο κόσμο, και ακόμα πιο συγκεκριμένα με την κυριαρχία του διαδικτύου στην ζωή του σύγχρονου ανθρώπου, με ό,τι αυτές συνεπάγονται, κατάρρευση κάθε έννοιας κοινότητας και αποξένωση, καπιταλισμός, αστικοποίηση, αβάσταχτα γρήγοροι ρυθμοί ζωής, κορπορατίστικη κουλτούρα, κυριαρχία μεγάλων εταιριών, καταστροφή φυσικού περιβάλλοντος κτλ Πράγματα τα οποία αφορούν και επηρεάζουν μεν τους άνδρες, δεν φαίνεται να απασχολούν όμως ιδιαίτερα την ανδρόσφαιρα, η οποία κατά κανόνα τα αγνοεί ή τα απορρίπτει ρηχά και μόνο στα χαρτιά, ουδέποτε προσπαθώντας επί της ουσίας να υπερβεί το πλαίσιο της. Αν τα όσα λένε οι διάφοροι ιντερνετικοι γυρολόγοι ιδεών της ανδρόσφαιρας ήταν δρόμοι, θα οδηγούσαν λίγο ή πολύ στα ίδια μέρη που οδηγείται η κοινωνία και ο κόσμος ως έχουν, άντε να ‘χαν και κανά φανάρι παραπάνω, έτσι για τα μάτια του κόσμου. 

Περί “υπερσεξουαλικοποίησης”

Ένα από τα βασικά λογύδρια των φιδεμπόρων στοχασμών της ανδρόσφαιρας, το οποίο εκ πρώτης όψεως δεν ακούγεται παράλογο, είναι η λεγόμενη “υπερσεξουαλικοποίηση” της κοινωνίας. Ότι δηλαδή η κοινωνία μας έχει γίνει υπέρμετρα σεξουαλική, λόγω της πορνογραφίας αλλά και της ηθικής κατάρρευσης -αυτά τα δύο είναι αλληλένδετα. Εδώ όμως έγκειται ο εξής παραλογισμός, η πορνογραφία, στην ουσία αφορά μια ψευδή συνείδηση, μια προσκόλληση στην εικόνα και την φαντασίωση, που ακολουθείται από την συνειδητή ή μη, ερμηνεία της πραγματικότητας με βάση αυτά. Γι’ αυτό και η προσκόλληση σε αυτήν, κατά την γνώμη μας, είναι μια πράξη ιδιωτισμού, παρά ερωτισμού. Όχι τυχαία οι όροι “αυτο-ικανοποίηση” και “αυνανισμός” συχνά υποκαθιστούν ο ένας τον άλλον. Άρα λοιπόν, η αλλοτρίωση, που είναι γεγονός ότι η πορνογραφία έχει φέρει στον σύγχρονο άνθρωπο, δεν είναι μια αλλοτρίωση προς το σεξουαλικό, αλλά στην ουσία μια μεταβολή προς το εγώ και την φαντασίωση. Γιατί ακόμα και ο “ενεργός” μεν, αλλά αλλοτριωμένος από την πορνογραφία δε, άνδρας, πράττει σύμφωνα με το εγώ του, προσπαθώντας στην πραγματικότητα να ικανοποιήσει τον εαυτό του, και όχι να τον υπερβεί. 

Σαν να μην έφτανε αυτό, οι αντιπροτάσεις στην, ήδη κακώς διαγνωσμένη, κατάσταση, είναι συνήθως ανόητες, αν όχι αστείες, και κυμαίνονται σε διάφορες γεύσεις άρνησης, αυτο-καταπίεσης και πουριτανισμού. Η ανδρόσφαιρα μας προτείνει μια έκπτωτα δυτική, ηθικίστικη και ενίοτε αορίστως δήθεν “χριστιανική” στάση, η οποία αν δεν ήταν στη μέση ο ευρύτερος παραλογισμός του σύγχρονου κόσμου, θα φαινόταν μάλλον κωμική. 

Επιπλέον, μια άλλη τρύπα της ανδρόσφαιρας είναι ότι συμπεραίνει, ορθώς, ότι η πορνογραφία έχει ύπουλα διεισδύσει σε πολλές πτυχές της κοινωνίας, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα βίντεο κλιπ, η διαφήμιση, κτλ. όμως με τον τρόπο που αντιμετωπίζει το θέμα, το υπερμεγενθύνει, και είναι σαν να λέει πως η “πορνο-ποίηση” όλων αυτών είναι το μόνο προβληματικό τους στοιχείο. Τι μας νοιάζει που ο σύγχρονος άνθρωπος σπαταλά τον χρόνο του στο διαδίκτυο, τι μας νοιάζει που έχει την ψευδαίσθηση κοινότητας, ενώ στην ουσία είναι πιο μόνος από ποτέ, τι μας νοιάζει αν είναι αδηφάγος καταναλωτής, τι μας νοιάζει αν κυριαρχούν μουσικές υποκουλτούρες που ξερνούν αδιάφορη κάκιστης ποιότητας μουσική, κώλους να μην έχουν -με το συμπάθιο- και είμαστε κομπλέ.

Γενικά όλη αυτή η υπερενασχόληση με την πορνογραφία και την σεξουαλικότητα, όπως ίσως να έλεγε και ο Φουκώ, μπορεί να αποτελεί μια προσπάθεια του σύγχρονου ανθρώπου να μετριάσει, ελέγχοντας με τον λόγο, την μη-ικανοποίηση του.

Ο φεμινισμός τον μάρανε

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, βασικός υπεύθυνος για τα προβλήματα του σύγχρονου άνδρα, σύμφωνα με την ανδρόσφαιρα, είναι ο φεμινισμός. Εδώ λοιπόν, επειδή ο συγκεκριμένος “χώρος” φλερτάρει με την δεξιά και την “εναλλακτική δεξιά”, με τον ίδιο τρόπο που θα δούμε να εργαλειοποιείται και το μεταναστευτικό προκειμένου να δικαιολογηθούν άσχετα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που δεν προκύπτουν από αυτό, ο φεμινισμός λειτουργεί ως ο αποδιοπομπαίος τράγος της ανδρόσφαιρας. Θεός φυλάξει να κατηγορήσουμε τον φιλελευθερισμό, τον καπιταλισμό, την παγκοσμιοποίηση, τις μεγάλες εταιρίες, που όντως φταίνε. Δεν βρίσκει δουλειά με αξιοπρεπή μισθό ο σύγχρονος άνδρας; Δεν φταίει η εταιρία που τον πληρώνει τρεις κι εξήντα, φταίει κάποια υποθετική κοπελίτσα -που κι αυτή τρεις κι εξήντα πληρώνεται- που του “παίρνει την δουλειά”. Ως συνήθως το σύστημα θα κάνει τα πάντα για να διατηρήσει τον εαυτό του, οπότε για την ανδρόσφαιρα, το ταξικό είναι παντελώς αδιάφορο, μόνο το δια-φυλικό μας ενδιαφέρει. Λες και ο άνδρας χαμηλότερου οικονομικού στρώματος, έχει κάτι να χωρίσει με κάποια γυναίκα στον χώρο εργασίας του, και ταυτόχρονα δεν έχει τίποτα να χωρίσει με τον άνδρα εκμεταλλευτή πλουτοκράτορα, στον οποίο ανήκει η εταιρία που δουλεύουν και οι δύο.

Πάλι εδώ, ο “ανήρ” της ανδρόσφαιρας θα θέσει την έλλειψη ή ανικανότητα εύρεσης συντρόφου, και θα το αποδώσει κι αυτό στον φεμινισμό. Αν και εκ πρώτης όψεως μπορεί να νομίσουμε ότι κάτι πάει να πει, όταν λέει ότι το me too “χάλασαν” τα ραντεβού, αλλά ως συνήθως χάνει την μεγαλύτερη εικόνα. Διαγιγνώσκει μισο-σωστά ότι οι ερωτικές σχέσεις φαίνεται να βιώνουν κρίση, αλλά αυτό συμβαίνει γιατί οι ανθρώπινες σχέσεις στο σύνολο τους βιώνουν κρίση στους ατομικιστικούς, απομονωτικούς και γενικότερα παρακμιακούς καιρούς που ζούμε. Ναι, η πολιτική ορθότητα δεν βοηθάει, αλλά πάλι δεν βοηθάει σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις, και είναι αποτέλεσμα της γενικότερης παρακμής και του άκρατου ατομισμού.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο ανθρωπότυπος της ανδρόσφαιρας, που έρχεται να παίξει ξύλο με αυτόν της πολιτικής ορθότητας -μην το αφήσετε αυτό να σας ξεγελάσει, είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, και είναι εξίσου για τα μπάζα- είναι τόσο καπιτάλας ωφελιμιστής μέχρι το κόκκαλο, που βλέπει και την σχέση του με την σύντροφο του ακόμα σαν συναλλαγή. Με τα γνωστά “τι φέρνω στο τραπέζι”, αντιμετωπίζοντας τόσο την γυναίκα όσο και τον ίδιο του τον εαυτό ως προϊόντα. Η γυναίκα γίνεται ένα προϊόν στην βιτρίνα του “dating” (δεν το μεταφράζω ως “κόρτε”, γιατί θεωρώ ότι με τα τωρινά δεδομένα κάτι τέτοιο θα προσέβαλλε το κόρτε) το οποίο διαλέγει ο άνδρας, αλλά ταυτόχρονα τοποθετεί κι αυτός τον εαυτό του σε μια βιτρίνα για να επιλεγεί από την γυναίκα. 

Από μια τόσο ρηχή προσέγγιση, επειδή η ανδρόσφαιρα είναι πάντα και λίγο “παραδοσιακή”, έτσι για τσαχπινιά, δεν θα μπορούσαν να λείπουν και ψευδο-χριστιανικοί ηθικισμοί. Επειδή η γυναίκα για τον ακροατή κάποιου πόντκαστ της ανδρόσφαιρας είναι σαν το αυτοκίνητο, το θέλουμε και με λίγα χιλιόμετρα, όχι τρακαρισμένο κτλ. Εδώ ο ανικανοποίητος εγωϊστάκος φαν της ανδρόσφαιρας βρίσκει χώρο να βγάλει και να επιβεβαιώσει όλα του τα κόμπλεξ και τις ανασφάλειες -που σε μεγάλο βαθμό το πορνό και η αποξένωση του έχουν δημιουργήσει.

Ταυτόχρονα, αν και “παραδοσιακός”, ο ανδροσφαιρίτης, θα βγάλει κάποια ανοησία, Σοπενάουερ από τα λιντλ, απ’ την στομάχα του, γιατί αν και δεν είναι πολιτικά ορθός, δεν είναι μάλλον ούτε αρκετά γενναίος για να παραδεχτεί ότι έχει προτιμήσεις ως προς την εμφάνιση της πιθανής του συντρόφου. Οπότε πρέπει να εφεύρει κάποια ψευτο-δαρβινιστική μπαρούφα, περί γονιμότητας ή εξέλιξης του είδους – μα πόση παράδοση πιά! – για να δικαιολογήσει την τάδε ή την δείνα αισθητική του προτίμηση στις γυναίκες, γιατί απ’ ό,τι φαίνεται δεν δικαιούται γούστου. 

Δύο όψεις του ίδιου νομίσματος

Παραπάνω αναφέραμε ότι ο ανθρωπότυπος της ανδρόσφαιρας, που έρχεται από πολλές απόψεις ως αντίπαλο δέος του “αφυπνισμένου” (“woke”) πολιτικά ορθού, είναι επί τις ουσίας η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, και αυτό συμβαίνει για τον εξής απλό λόγο, είναι και οι δύο τους ταυτοτιστές. Όλα έχουν να κάνουν με την ταυτότητα τους, γι αυτό και αμφότεροι ανάγουν τα πάντα σε πολιτική, οτιδήποτε τους περιβάλλει πρέπει να επιβεβαιώνει ή να αντανακλά με κάποιο τρόπο την ταυτότητά τους, δηλαδή επί της ουσίας να περιστρέφεται γύρω από αυτούς, πράγμα το οποίο οδηγεί φυσικά και σε έναν δογματισμό. Όπως ο αφυπνισμένος θέλει “συμπεριληπτικές” εταιρίες, ταινίες με έγχρωμους και Ασιάτες και μεξικανούς και ό,τι άλλο, σώνει και καλά, και καφέ με σόγια αντί για ζωϊκό γάλα -από μεγάλη αλυσίδα βέβαια- ο ανδροσφαιρίτης θέλει τις “ανδροπρεπείς” εταιρίες, με πρωτεΐνη και μη-πολιτικά ορθές διαφημίσεις. Και στις δύο περιπτώσεις μιλάμε κατά κανόνα για έναν καταναλωτή, το ότι καταναλώνει προϊόντα είναι δεδομένο, τον απασχολεί κυρίως το “τί” καταναλώνει και όχι το “αν” ή το “γιατί”. 

Υπό μια έννοια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο άνδρας της ανδρόσφαιρας είναι ακόμα κατώτερος και του “αφυπνισμένου”, μιας και σε μεγάλο βαθμό ορίζεται με βάση την αντίθεση του στον δεύτερο.

Περί “παράδοσης”

Εδώ ερχόμαστε και σε ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα, όχι μόνο της ανδρόσφαιρας, αλλά και γενικότερα της δεξιάς και του φιλελεύθερου συντηρητισμού. Την λεγόμενη παράδοση. Τι είναι ρε παιδιά εν τέλει αυτή η παράδοση; Γιατί οι απόψεις φαίνεται να διαφέρουν αρκετά, αν και σχεδόν πάντα κινούνται στο φάσμα της αρλούμπας. Για τους πιο πολλούς φαίνεται να σημαίνει μια απατηλώς εξιδανικευμένη εκδοχή της ζωής στα προάστια κάποιας αμερικάνικης πόλης την δεκαετία του εξήντα. Συνήθως περιλαμβάνει και κάτι για την πυρηνική οικογένεια, τέρμα παραδοσιακό βέβαια, ειδικά στην Ελλάδα -εδώ γελάμε- τους λεγόμενους “παραδοσιακούς” ρόλους των φύλων -πάλι με βάση το ποια παράδοση κανείς δεν ξέρει να μας πει. Όπως ο φιλελεύθερος συντηρητικός δεν ξέρει κι ο ίδιος τι συντηρεί ακριβώς και καταλήγει ένα άδειο ψυγείο, έτσι και η ανδρόσφαιρα, ενίοτε επικαλείται κάποια γενική και αόριστη παράδοση προκειμένου να δικαιολογήσει τον μισογυνισμό της ή γενικότερα για να νομιμοποιήσει τις απόψεις της. 

Τίποτα από αυτά βέβαια δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει, μιας και η ανδρόσφαιρα τοποθετώντας τον εαυτό της μετά το “τέλος της ιστορίας”, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια “μετα-φιλοσοφία”, ενός όντος που δεν στοχάζεται, σκέπτεται μόνο μέχρι εκεί που θα του πουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εδώ άξια αναφοράς, για να κατανοήσουμε τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, είναι μια ιδέα του Αλεξάντρ Ντούγκιν από την Τέταρτη Πολιτική Θεωρία, που υποστηρίζει ότι με τους ρυθμούς που αποστέλλονται τα μηνύματα και διαμοιράζεται το περιεχόμενο μεταξύ χρηστών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι σαν το περιεχόμενο να στέλνει τον εαυτό του μέσω των χρηστών. Άρα λοιπόν, δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το ότι ο οπαδός της ανδρόσφαιρας δεν έχει ιδέα για τι πράγμα μιλάει όταν μιλάει για παράδοση, και συχνά αντικρούει και τον εαυτό του με αυτά που λέει. Για παράδειγμα, είναι και χριστιανός αλλά θα είναι και ο πρώτος που θα κρίνει, και μάλιστα βιτριολικά και αμετάκλητα, μια γυναίκα για τον αριθμό εραστών της. 

Περί ανδρισμού

Τέλος, ερχόμαστε στο πιο φλέγον και το πιο, κατά την γνώμη μας, προσβλητικό κομμάτι της ανδρόσφαιρας, την γνώμη της για τον ανδρισμό. Για λόγους που δεν αφορούν τον φεμινισμό, και που κυρίως έχουν να κάνουν με την ευρύτερη κατάσταση του υπό κατάρρευση κόσμου στον οποίο ζούμε, τουλάχιστον στην λεγόμενη “Δύση”, όλες οι αξίες, και οι ιδέες ακόμα, περνούν κρίση, ο ανδρισμός, κι αυτός, περνάει όντως μια κρίση. Εδώ δεν θα επιχειρήσουμε να μιλήσουμε περί ανδρισμού ευθέως μιας και κάτι τέτοιο ξεφεύγει από τα από τα πλαίσια του κειμένου αυτού, και μάλλον στερείται και νοήματος.

Η κρίση λοιπόν αυτή του ανδρισμού, σύμφωνα με τους δεξιούς και την ανδρόσφαιρα οφείλεται στην έλλειψη ανδρικών προτύπων, και στην μη εκπροσώπηση του ανδρισμού στην ποπ κολτούρα -σειρές, ταινίες κτλ. Κατά πρώτον, μιλάμε δηλαδή για μια πολιτική ορθότητα και μια απαίτηση εκπροσώπησης που μυρίζει ξεκάθαρα “αφυπινισμενίλα”. Κατά δεύτερον, μας κάνει να αναρωτηθούμε αν η λύση δηλαδή θα ήταν κάθε ταινία να έχει κι έναν “μάτσο” μπρατσαρά που να δέρνει, και να στο τέλος να έχει και την γκόμενα, που είναι ταυτόχρονα αθώα περιστέρα και πορνοστάρ· γιατί όπως είπαμε ο άνδρας της ανδρόσφαιρας είναι των “ιουδαιο-χριστινιακών” αξιών (ίου!) αλλά και η φαντασίωση φαντασίωση. Άρα δηλαδή ο άνδρας πρέπει να περιμένει το Χόλυγουντ και το Νέτφλιξ (και όποια άλλη μεγάλη εταιρεία) να τον κανακέψει και να του πει τι σόι άνδρας πρέπει να είναι; Ο άνδρας πρέπει δηλαδή να “χαράσσει την δικιά του πορεία” και να “έχει ατσάλινη θέληση” και άλλα τέτοια, αλλά μην τύχει και του τα χαλάσει 'κανα βίντεο κλιπ ή καμιά ταινία, θα μας μείνει στα χέρια! 

Ας ελαχιστοποιήσει την χρήση του ίντερνετ κι ας αρχίσει να χρησιμοποιεί το νιονιό του, θα έλεγα, όποιος, ασχέτως φύλου, θέλει να είναι οτιδήποτε πέρα από γρανάζι!

"Γράμμα Αγάπης" προς την Ιαπωνία

 του Π.Σ.

Το ακόλουθο αποτελεί ένα γράμμα αγάπης -“love letter” αγγλιστί- προς μια πιο ουσιαστική πλευρά της Ιαπωνικής κουλτούρας.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η Ιαπωνία κατέχει μια εξέχουσα θέση στο σημερινό zeitgeist. Θέλετε για λόγους εξωτισμού; Εξαιτίας της ανεπτυγμένης της βιομηχανίας και των προϊόντων υψηλής τεχνολογίας που παράγει (αυτοκίνητα, φωτογραφικές μηχανές, συστήματα ήχου κτλ); Θέλετε εξαιτίας της πρόσφατης “κουλτούρας” των άνιμε και των μάνγκα; Γενικά δεν χρειάζεται να ψάξει κανείς και πολύ για να δει ότι υπάρχει, ειδικά στον λεγόμενο ανεπτυγμένο κόσμο, ένα είδος φετιχισμού με την Ιαπωνία και το οτιδήποτε ιαπωνικό. Το πόση σχέση έχουν όλα αυτά όντως με την Ιαπωνία και τον πλούσιο πολιτισμό της δεν είμαι δυστυχώς σε θέση να απαντήσω με ακρίβεια, θα τολμήσω όμως αυθαίρετα να υποθέσω ότι σχετίζονται στον ίδιο βαθμό που η Ελλάδα σχετίζεται πολιτισμικά με τον τουρισμό. Ελπίζω τα παρακάτω να αποτελέσουν εκτός από ένα γράμμα αγάπης προς τους, κατά Σενέκα, Ιάπωνες πάτρωνες του μυαλού μου, και ένα κάλεσμα προς μια βαθύτερη και ουσιαστικότερη ενασχόληση με την χώρα του ανατέλλοντος ηλίου. 

Στάση πρώτη: Οι Eξομολογήσεις μιας Mάσκας, του Γιούκιο Μίσιμα. Ένα μυθιστόρημα που ισορροπεί ανάμεσα στην βιογραφία και την μυθοπλασία, μπαίνοντας με έναν βαθιά ανθρώπινο και άκρως προσωπικό τρόπο ακόμα και στις πιο απόκρυφες γωνιές του βασανισμένου πρωταγωνιστή του. Ο Μίσιμα εκθέτει σε τέτοιο εξονυχιστικό βάθος τον εσωστρεφή, ψυχικά ταλαιπωρημένο, κρυφά ομοφυλόφιλο πρωταγωνιστή του, που καταφέρνει να ξεπεράσει κάθε διαφορά κουλτούρας και εποχής. Πηγαίνοντας από την πρώιμη σεξουαλικότητα, μέχρι την ενηλικίωση και την κοινωνική πίεση για  γάμο και οικογένεια. Τόσο ο εξομολογητικός χαρακτήρας του έργου όσο και το ψυχικό μαρτύριο του πρωταγωνιστή με άγγιξαν με ένα τρόπο που δεν περίμενα, σχεδόν δύο χρόνια μετά δεν έχω βρει αντάξιό του. 

Άξιο αναφοράς του ιδίου είναι και η μικρού μήκους ταινία Yukoku (ελληνιστί “Πατριωτισμός”), που αποτελεί την πιο συναισθηματική ταινία που έχω δει, συγκαταλεγμένη ταυτόχρονα και στις πιο βάναυσες ταινίες που έχω δει. Οι, μάλλον ατυχείς, αν και ακριβώς στο στυλ του, μετέπειτα απόψεις του συγγραφέα θα ήταν πολύ κρίμα να αποτρέψουν κάποιον από το τόσο όμορφο και βαθιά ανθρώπινο έργο του.

Στάση Δεύτερη: Η Γυναίκα της Άμμου, του Κόμπο Άμπε. Το σπαρακτικά υπαρξιστικό και ενίοτε εφιαλτικό μυθιστόρημα του Κόμπο Άμπε περιγράφει την μοίρα ενός άτυχου Ιάπωνα ο οποίος ξεμένει σε ένα χωριό του οποίου τα σπίτια βρίσκονται μέσα σε βαθιούς λάκκους· νομίζοντας ότι θα  φιλοξενηθεί από μια γυναίκα ώστε να πάρει το πρώτο λεωφορείο του γυρισμού, ο πρωταγωνιστής παγιδεύεται μαζί της. Το βιβλίο μας πηγαίνει συχνά πίσω, στη μάλλον άχαρη ζωή του πρωταγωνιστή πριν παγιδευτεί με την γυναίκα, βάζοντας μας να αναρωτηθούμε κατά πόσον ο πρωταγωνιστής ήταν όντως ποτέ ελεύθερος. Παράλληλα, τόσο ο αφηγητής όσο και ο πρωταγωνιστής συχνά φιλοσοφούν ή επιχειρούν να φιλοσοφήσουν, αγγίζοντας τα όρια του παραληρήματος, πράγμα που προσωπικά θεωρώ, αφ' ενός, εσκεμμένο και όχι αστοχία του συγγραφέα, και αφ' ετέρου, αναπόσπαστο κομμάτι του έργου, παρόλο που κατά καιρούς αυτά τα κομμάτια του βιβλίου με κούρασαν αρκετά. 

Το συγκεκριμένο βιβλίο θεωρώ πως είναι μια εκτενής όσο και βαθιά, ανέλπιδη κραυγή αγανάκτησης που μετατρέπεται σιγά σιγά σε αποδοχή, και ίσως και σε εσωτερική ειρήνη -αυτό αφήνεται κάπως ανοιχτό στον αναγνώστη- ως προς την κοινωνική πίεση, την ματαιότητα της καθημερινότητας, αλλά και την αδυναμία μας να τα αλλάξουμε ή να ξεφύγουμε από αυτά. 

Όσο σημαντική κι αν είναι η εντύπωση που μας δημιουργεί ένα βιβλίο καθώς το διαβάζουμε, πολλές φορές μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το πραγματικό “μέγεθος” ενός βιβλίου από τις σκέψεις που μας δημιουργούνται γύρω από αυτό, αφού το έχουμε τελειώσει, και εκεί θεωρώ ότι για εμένα έλαμψε η Γυναίκα της Άμμου. Ίσως εν μέρει επειδή το ξεκίνησα και το ολοκλήρωσα γύρω από περιόδους εξεταστικής, και εκεί μπόρεσα να καταλάβω την πραγματικά απελπισμένη κραυγή του πρωταγωνιστή απέναντι στην ανυπέρβλητη ματαιότητα, παρά το γεγονός ότι φιλοσοφικά οι καταβολές μου διαφέρουν. Ίσως πάλι βέβαια αυτό λέει περισσότερα για την σχολή μου, παρά για το βιβλίο. Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι ο συγγραφέας διαγράφθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ιαπωνίας εξ' αιτίας του συγκεκριμένου βιβλίου.

Στάση Τρίτη: Το Εγκώμιο της Σκιάς, του Τζουνιτσίρο Τανιζάκι. Ένα, για τα δυτικά δεδομένα ανορθόδοξο, δοκίμιο πάνω στο ρόλο των σκιών στην Ιαπωνική αισθητική. Έχοντας μια ξεκάθαρα διαφορετική αντίληψη, από την Δυτική, πάνω στο πώς πρέπει να είναι ένα τέτοιο κείμενο, ο Τανιζάκι ασχολείται ως επί το πλείστον με καθημερινά πράγματα, όπως οι ανεμιστήρες, οι λάμπες, τα φύλλα των πορτών από ρυζόχαρτο. Μέσα όμως από αυτά τα πεζά και φαινομενικά ασήμαντα πράγματα, αναδύεται μια ολιστική αντίληψη για το φως και την ομορφιά, τα οποία διαπνέουν όχι μόνο το παραδοσιακό ιαπωνικό σπίτι, αλλά και συνολικά τον κόσμο του Ιάπωνα, από το φαγητό, μέχρι την παραδοσιακή ιαπωνική αντίληψη της γυναικείας ομορφιάς.

Όχι τυχαία, ο Αγγλικός τίτλος του βιβλίου είναι “In defense of shadows”, ελληνιστί “Προς υπεράσπιση των σκιών”, διότι και ο ίδιος ο Τανιζάκι ακόμα, αναγνωρίζει ότι ο κόσμος που περιγράφει, ο κόσμος των σκιών, όπως τον λέει, έχει ήδη, στην εποχή του, αρχίσει να χάνεται, χωρίς να φαίνεται να υπάρχει γυρισμός. 

Η κύρια αιτία αυτού, για τον Τανιζάκι, είναι η μανιώδης δυτικοποίηση της Ιαπωνίας, η οποία με τα δυνατά ηλεκτρικά φώτα της και την υπόλοιπή της τεχνολογία, έρχεται να ποδοπατήσει την διακριτική σκιώδη ιαπωνική ομορφιά. 

Γενικά λέγεται πως η Ιαπωνική ψυχή χαρακτηρίζεται από την διακριτικότητα και πως η ομορφιά των Χαϊκού βρίσκεται στα όσα δεν λέγονται. Κάτι τέτοιο βλέπουμε εν δράση και στο Εγκώμιο της Σκιάς, μιας και μπορούμε να διακρίνουμε ίχνη μιας γενικότερης φιλοσοφίας, ανάμεσα στις λέξεις του Τανιζάκι. Για παράδειγμα η νηφάλια, θλιμμένη αποδοχή της “προόδου” που αργά ή γρήγορα θα εξαφανίσει τον κόσμο της σκιάς. Ο Τανιζάκι θλίβεται βλέποντας ένα σημαντικό κομμάτι της ψυχής του λαού του να χάνεται, και αντιστέκεται, αλλά με τον δικό του Ιαπωνικό τρόπο.

Τέλος, για έναν “δυτικό”, αν θεωρήσουμε την Ελλάδα μέρος της Δύσης, τίθεται και το ερώτημα του κατά πόσον η Δύση, που περιγράφει ο Τανιζάκι ως αντίπαλο δέος των σκιών, είναι εν τέλει όντως η ψυχή και η ομορφιά της λεγόμενης δύσης ή απλώς μια παρηκμασμένη μορφή της, αλλοιωμένη απ’ την λεγόμενη πρόοδο.